Kunstmatige intelligentie en de ondernemingsraad.
De technologische vooruitgang door de steeds snellere opkomst van artificiële intelligentie (AI) heeft impact op de manier waarop we werken en leven. Op steeds meer plekken, dus ook in onderwijsinstellingen, wordt AI ingezet om taken automatisch en digitaal uit te laten voeren. Artificiële intelligentie (AI) verandert onze economie, arbeidsmarkt, onderwijs en samenleving ingrijpend. Nieuwe AI-technologieën, zoals ChatGPT en andere op AI gebaseerde toepassingen, worden steeds vaker gebruikt in sectoren als zorg, logistiek, dienstverlening en vooral het onderwijs. De grote vraag is, welke rol heeft de ondernemingsraad bij het inzetten van AI in de onderwijsinstelling. Want AI biedt kansen bij o.a. bij het terugdringen van de werkdruk, maar er zijn ook risico’s als het gaat om de kwaliteit van het onderwijs en de privacy- en gegevensbescherming.
De rol van de OR
Elke organisatie is wettelijk verplicht om de OR te betrekken bij het aanschaffen en implementeren van nieuwe technologie die leidt tot nieuwe regelingen, of bij veranderingen in werkwijze of organisatiestructuur. De onderwerpen die hierbij sowieso aan de orde moeten komen zijn veilig en gezond werken, de AVG, informatiebeveiliging en digitale transformatie.
Toekomstbestendige competenties
De opkomst van de ontwikkelingen rondom AI hebben een zodanige impact op de bestaande onderwijs en overige functies in de onderwijsorganisatie, dat medewerkers in staat gesteld moeten worden om mee te groeien in het toekomstbestendige mbo-onderwijsorganisatie waarin iedereen zijn of haar competenties goed kan blijven benutten. Daar ligt ook een heldere taak voor de OR.
Reorganisatie en AI
De OR moet bij een adviesaanvraag voor een voorgenomen reorganisatie nagaan of AI wel de echte reden is. In veel gevallen is gebleken dat besluiten om te gaan reorganiseren voortkomen uit financiële overwegingen. De bestuurder is namelijk verplicht om de OR bij belangrijke wijzigingen in de personeelsformatie om vooraf advies te vragen (artikel 25, lid 1e WOR). De aangevoerde reden(en) voor de reorganisatie is dan een belangrijk aandachtspunt voor de OR. De OR doet er daarom verstandig aan om na te gaan wat de daadwerkelijke reden is voor de voorgenomen reorganisatie. De OR kan bij de bestuurder alle relevante informatie opvragen (artikel 31 WOR) en hem hier kritisch over bevragen. Ook kan de OR zich hierbij laten bijstaan door een externe deskundige (artikel 16 WOR) en kan hij de samenwerking opzoeken met de vakbond.
Bronnen:
OR moet AI als reden voor reorganisatie kritisch beoordelen, Rendement, 7 januari 2026
AI en werk, rapport Sociaal Economische Raad, mei 2025,
Download hier de publieksversie van het SER-rapport AI en werk
Download hier het artikel Medezeggenschap en AI van de SER
Download hier het artikel Rol van de Ondernemingsraad en AI van de SER, 14 januari 2023